Sầu riêng 'vượt khủng hoảng' và cú vươn mình 4 tỷ USD

Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật vừa phát đi thông tin chính thức xung quanh những thông tin gần đây ảnh hưởng đến ngành hàng sầu riêng. 

Ngành hàng tỷ đô vượt "bão thông tin"

Từ đầu tháng 5/2026, thị trường sầu riêng liên tục xuất hiện các thông tin bất lợi liên quan đến Cadimi, tình trạng ùn ứ tại cửa khẩu và giá thu mua lao dốc. Không ít nhà vườn tại Tây Nguyên và đồng bằng sông Cửu Long lo lắng khi đây được xem là đợt khủng hoảng truyền thông lớn đầu tiên kể từ khi sầu riêng Việt Nam được xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc vào năm 2022.

Tâm lý hoang mang lan nhanh trên mạng xã hội, kéo theo nhiều đồn đoán về việc “thị trường đóng cửa”, “Trung Quốc siết nhập khẩu” hay “sầu riêng Việt mất uy tín”. Tuy nhiên, khi bóc tách kỹ các dữ liệu thực tế, bức tranh của ngành sầu riêng lại cho thấy nhiều tín hiệu tích cực hơn những gì dư luận hình dung.

Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, vấn đề Cadimi chỉ xuất hiện cục bộ tại một số vùng đơn lẻ, trong khi hầu hết các vùng sản xuất trọng điểm khác như Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng hay nhiều khu vực tại miền Đông Nam Bộ, Tây Nam Bộ hầu hết vẫn đáp ứng tốt yêu cầu an toàn thực phẩm của thị trường nhập khẩu.

Tình trạng ùn ứ tại cửa khẩu chủ yếu phát sinh do đúng vào thời điểm cao điểm thu hoạch và việc phải áp dụng thêm việc kiểm nghiệm một số chỉ tiêu an toàn thực phẩm theo yêu của Hải quan Trung Quốc. Đây là thay đổi về quy trình và yêu cầu xuất khẩu, không phải dấu hiệu cho thấy sầu riêng Việt Nam bị “đóng cửa” hay mất thị trường. Hoạt động thông quan thực tế vẫn diễn ra đều đặn, trung bình khoảng 100 xe/ngày, thời điểm cao điểm có thể lên tới 400 xe/ngày.

Quan trọng hơn, thị trường đã sớm phát đi tín hiệu phục hồi. Giá thu mua tại nhiều địa phương tăng trở lại từ 5.000–10.000 đồng/kg so với giai đoạn thấp điểm trước đó.

Nếu chỉ nhìn vào mạng xã hội, nhiều người có thể nghĩ ngành sầu riêng đang rơi vào khủng hoảng. Nhưng các con số xuất khẩu lại kể một câu chuyện hoàn toàn khác.

Theo số liệu từ ngành nông nghiệp, trong quý 1/2026, xuất khẩu sầu riêng đạt khoảng 222 triệu USD, tăng tới 230% so với cùng kỳ năm trước. Riêng trong tháng 4, kim ngạch xuất khẩu tăng khoảng 2,5 lần so với cùng kỳ 2025.

Động lực lớn nhất không chỉ đến từ sầu riêng tươi mà còn đến từ sự bứt phá mạnh mẽ của sầu riêng đông lạnh - lĩnh vực đang nổi lên như “mũi tăng trưởng mới” của ngành hàng này.

"Khác với sầu riêng tươi vốn phụ thuộc nhiều vào mùa vụ và áp lực thông quan nhanh, sầu riêng đông lạnh giúp kéo dài thời gian bảo quản, giảm áp lực logistics và mở rộng khả năng tiếp cận các thị trường xa hơn. Đây cũng là phân khúc có giá trị gia tăng cao, phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện đại tại nhiều quốc gia", Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thông tin. 

Hướng tới mục tiêu xuất khẩu 4 tỷ USD 

Năm 2026 được xem là cột mốc quan trọng khi Việt Nam đang tích cực hoàn tất các yêu cầu kỹ thuật để chuẩn bị thâm nhập thị trường Ấn Độ từ tháng 7 tới. Với quy mô dân số hơn 1,4 tỷ người và tầng lớp trung lưu tăng nhanh, Ấn Độ được đánh giá là một trong những thị trường tiềm năng nhất đối với trái cây nhiệt đới trong thập kỷ tới.

Việc mở rộng thị trường không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào một thị trường duy nhất mà còn tạo dư địa để ngành sầu riêng Việt Nam hướng tới mục tiêu kim ngạch hơn 4 tỷ USD trong năm nay. Nếu như giai đoạn 2022- 2024, ngành sầu riêng tăng trưởng chủ yếu nhờ mở cửa thị trường và mở rộng diện tích thì từ năm 2025 trở lại đây, câu chuyện đã thay đổi rõ rệt.

Ngành nông nghiệp đang chuyển mạnh từ tư duy tăng sản lượng sang tăng chất lượng. Việc quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và truy xuất nguồn gốc đang được siết chặt hơn bao giờ hết.

Nhiều địa phương đã bắt đầu rà soát lại vùng nguyên liệu, tăng cường giám sát việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, yêu cầu ghi chép nhật ký canh tác đầy đủ. Không ít doanh nghiệp xuất khẩu cũng chuyển từ mô hình thu mua phân tán sang xây dựng liên kết chuỗi với nông dân để chủ động kiểm soát chất lượng ngay từ vườn.

Điều đáng chú ý là chính những áp lực từ thị trường nhập khẩu lại đang trở thành động lực thúc đẩy ngành hàng trưởng thành nhanh hơn. Một doanh nghiệp xuất khẩu tại Đắk Lắk cho biết: “Trước đây nhiều người chỉ quan tâm bán được hàng. Bây giờ muốn đi đường dài thì phải chứng minh được chất lượng, minh bạch được quy trình sản xuất và giữ uy tín với khách hàng". 

Thực tế cho thấy, khi tiêu chuẩn thị trường ngày càng cao, lợi thế sẽ không còn thuộc về những đơn vị chạy theo số lượng, mà thuộc về những doanh nghiệp và vùng trồng kiểm soát được chất lượng ổn định.

Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật khẳng định ngành sầu riêng Việt Nam đang đi qua giai đoạn tăng trưởng nóng để bước vào một chu kỳ phát triển bài bản và bền vững hơn. Những cảnh báo kỹ thuật thời gian qua là thách thức có thật, nhưng cũng là phép thử cần thiết đối với một ngành hàng tỷ đô đang hội nhập sâu vào thị trường quốc tế.

Điều tích cực là sau những biến động ngắn hạn, thị trường vẫn cho thấy niềm tin mạnh mẽ vào sầu riêng Việt Nam. Giá phục hồi, xuất khẩu tăng mạnh, thị trường tiếp tục mở rộng và chuỗi sản xuất đang được chuẩn hóa nhanh hơn.
Trong hành trình đó, thứ cần nhất có lẽ không chỉ là sản lượng hay giá bán, mà là niềm tin vào chất lượng của nông sản Việt Nam. Bởi đôi khi, thông tin nhiễu còn gây tổn hại lớn hơn cả Cadimi. Và trong bối cảnh ấy, thông tin đúng chính là “vũ khí” quan trọng nhất để bảo vệ nhà vườn, doanh nghiệp và uy tín của ngành sầu riêng Việt Nam trên thị trường thế giới.
https://nongnghiepmoitruong.vn/sau-rieng-vuot-khung-hoang-va-cu-vuon-minh-4-ty-usd-d812570.html